Ślubuję uroczyście obowiązki radnego sprawować godnie, rzetelnie i uczciwie

Szeroko rozumiane dobro wspólnoty samorządowej jest głównym celem, jaki powinien przyświecać każdemu radnemu. Cel ten jest realizowany poprzez utrzymywanie stałej więzi z mieszkańcami oraz ich organizacjami.

Radni gminy Rakoniewice podczas sesji, fot. JAWS

Radny jest w szczególności zobowiązany do przyjmowania postulatów zgłaszanych przez mieszkańców gminy i zgłaszania ich do rozpatrzenia organom gminy, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców. Już sama treść ślubowania, jakie składają radni przed przystąpieniem do sprawowania mandatu na to wskazuje: „Wierny Konstytucji i prawu Rzeczypospolitej Polskiej, ślubuję uroczyście obowiązki radnego sprawować godnie, rzetelnie i uczciwie, mając na względzie dobro mojej gminy i jej mieszkańców.” Radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. Konsekwencją nienależytego wywiązywania się z powyższego obowiązku może być odwołanie radnego ze składu komisji rady, czy przedstawiciela gminy z funkcji w związku komunalnym lub stowarzyszeniu gmin. Nie jest natomiast dopuszczalne – w świetle orzecznictwa administracyjnego i judykatury NSA – stosowanie innych środków dyscyplinujących, takich jak np. podanie odpowiedniej informacji do wiadomości wyborców, upomnienie lub nagana na forum rady itp. (por. wyr. NSA z 17 XI 1995 r., SA/Wr 2515/95). Zaniedbywanie obowiązków radnego nie może również być podstawą pozbawienia radnego mandatu (odwołania radnego), gdyż przepisy ordynacji wyborczej nie dopuszczają takiej możliwości. W praktyce często stosowanym sposobem mobilizowania radnych do aktywnego udziału w pracach rady i jej komisji oraz sankcjonowania nienależytego wywiązywania się z tych obowiązków są potrącenia diet należnych radnemu na podstawie odpowiedniej uchwały rady.

Z pełnieniem funkcji radnego związanych jest szereg ograniczeń takich jak:

• z radnym nie może być nawiązany stosunek pracy w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat,
• radny nie może pełnić funkcji kierownika gminnej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy,
• wójt nie może powierzyć radnemu gminy, w której radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej,
• radni nie mogą podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu,
• radni nie mogą powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami.
• radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności,
• radni i ich małżonkowie nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie tych osób na te funkcje są z mocy prawa nieważne,
• radni nie mogą posiadać pakietu większego niż 10% udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby.

Ponadto mandatu radnego nie można łączyć z:

• mandatem posła lub senatora,
• wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody,
• członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego.

Każdy radny zobowiązany jest do złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 30 dni od dnia ślubowania oraz corocznie w terminie do 30 kwietnia, a także na 2 miesiące przed upływem kadencji. Jeżeli termin ten nie zostanie dotrzymany Przewodniczący Rady wzywa do jego przedłożenia, wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin na jego złożenie. Radny jest ponadto zobowiązany do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez ich małżonka, wstępnych (rodziców, dziadków, pradziadków), zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki) oraz rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Obowiązany jest również do złożenia oświadczenia o umowach cywilnoprawnych zawartych przez ich małżonków, wstępnych, zstępnych i rodzeństwo, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami gminy, jednostkami organizacyjnymi gminy lub gminnymi osobami prawnymi i nie dotyczą stosunków prawnych wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług lub ze stosunków prawnych powstałych na warunkach powszechnie obowiązujących.
Niezłożenie wyżej wymienionych oświadczeń w terminie powoduje utratę diety do czasu jego złożenia, a w przypadku niezłożenia ich w ogóle powoduje wygaśnięcie mandatu radnego. Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym powoduje odpowiedzialność karną radnego.

Natomiast uprawnienia radnych można podzielić na trzy kategorie:

• ochrona jako funkcjonariuszy publicznej,
• uprawnienia związane z wykonywaniem pracy,
• prawo do diet i zwrotu kosztów podróży.

Ochrona radnego jako funkcjonariusza publicznego przewidziana jest w Kodeksie Karnym. Radny podlega szczególnej ochronie przed: naruszeniem nietykalności cielesnej (art. 222 KK) oraz czynną napaścią podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (art. 223 KK), czynnym oporem (art. 224 KK), czyli użyciem przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia funkcjonariusza do zaniechania prawnej czynności służbowej oraz znieważeniem (art. 226 KK).
W związku z pełnieniem funkcji radnego, korzysta z prawnej ochrony stosunku pracy, która przejawia się w tym, iż rozwiązanie stosunku pracy radnego wymaga uprzedniej zgody rady gminy, której jest członkiem. Rada gminy odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. Ponadto pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy. Radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych, na zasadach ustalonych przez radę gminy, z tym, że maksymalną wysokość diet określa właściwe rozporządzenie.

Ustawodawca nałożył na radnych szereg obowiązków, ale poprzez przyznaną ochronę prawną zarówno samej osoby radnego, jego dobrego imienia oraz łączącego go z pracodawcą stosunku pracy stworzył dogodne warunki do reprezentowania swoich wyborców. Obowiązek brania udziału w pracach rady i jej komisjach nie może się w związku z tym ograniczać do biernego uczestnictwa, bezmyślnego podnoszenia ręki w głosowaniu. Radny powinien wsłuchiwać się uważnie w głos mieszkańców gminy i być ich głosem dlatego też niezwykle ważny jest stały kontakt radnego ze swoimi wyborcami.

Źródło:

• Ustawa z dnia 8 maja 1990 r. o samorządzie gminnym (Tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.),
• Kodeks Karny – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.),
• A. Szewc, G. Jyż, Z. Pławecki, Samorząd Gminny. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II.

Zobacz też:

• Skład Rady Miejskiej w Rakoniewicach – kadencja 2006-2010
• Protokoły z sesji Rady Miejskiej w Rakoniewicach – kadencja 2006-2010
• Uchwały Rady Miejskiej w Rakoniewicach – kadencja 2006-2010
• Oświadczenia majątkowe radnych Rady Miejskiej w Rakoniewicach – kadencja 2006-2010

Przeczytaj także

• Dostęp do informacji publicznych w Urzędzie Miejskim
• Gwarancja czy reklamacja?
• Jak nabyć spadek?
• „Gdziekolwiek będziesz, zagłosuj” – dopisz się do stałego rejestru wyborców
• Policja zatrzymała kolejnych nieodpowiedzialnych kierowców
• Dla kogo dodatek mieszkaniowy?
• Gmina Rakoniewice na przedostatnim miejscu